Wednesday, September 1, 2010

Oh!! mY cHAPaL!!

Banjara Hills chaloge? Kya? Kitna? chia auto pu te vaipau theih sunsun teng zang a ka dopkual leh gintat louh pi in rate ngeina saang a tamzaw ngen a hon sa venvon geuh mawk ua ka pai ut pah kei hi. Sawt kuam tak auto dawp a ka din’ nilouh nung in vangphat huai hia vangsiat huai hia auto hoihlawlou khat in a rate ngeina in pai ding ahon thukimpih man in ka tuang ta hi.

Rewind zual le.. autumn sale kipanpan ta ahihman in alanglang ah showroom ah discount upto 30 – 40% etc chih mu di a tam viau mahmah. Kenle kho lum toh chapal deihdan khawng om khak leh chi’n Nike te showroom ah ka va daak lut leh ka deihdaan chet khat kava mukha a, 30% discount ahihman in bangzah hiam a sakna zah sang ua niam zaw in kava lei hi.

Forward nawn le…. Ahi a, hiai ni pen nidang bang lou tak in nii sa vengvong zel a lah khua hong niim thut zel chia a om nilouh man in khedap ahihkeh chapal hia but di chih ka sai-kaak nilouh hi. Khedap pum iva but phet-phut chiang inleng Hyderabad kha vuah a zuk zek nakleh lampi a tui dim-a-dim phet-phut mawk sek ahihman in a nop khitlouh ni a tam mahmah hi. Huaiziak in ka chapal (leithak) kha vuah a zuk le la hi a zuk keilele odd tuanlou hiven chi’n ka bun hi.

Bangtan hiam auto pu pa’ telegu laa play te ut leh utlou a ka ngaihkhiat sak nung in Biakinn omna mun ka tungta hi. Biakinn kha namdang te a ki kheel ahi a, amau deihdaan leh chiin daan va zuih pih a ngaih man in biakinn kong ah khedap te kisuah in a sung ah kibun lut ngeilou hi. Biakinn sung ah khemna hia ahihkeh manthatna a pan hon humbit ut lua hizaw hia ka thei zoukei, lamdang tak in ka ihmut suak in a hong suak peetmah hi. Va pawtkhe cheuh a va kisuk halh ding ka chi sim a lah kikhawm mi a tam khollouh toh Biakinn sung tun’ khit nung a poimoh tinten lua ahihkei leh mawk pawt-pawt chih te ka chiin ut lam a hih khollouh man in ka ki deek teei-teei a, ka pawt kei hi. Huchiin ihmut suak sim mahleh biakna tawptan tuh ka tu suak teei-teei a, tawpna laa bang ngaih pi in bang ka sa hawhaw kha zawzen hi.

Biakna zou ta tuh akihi phot ta mai hi. Khedap koihna lam manoh a kapai leh ka chapal tuh ana omta kei hi. Lawmte khat khawng in bunkhe zual houh ahi di chia hungaih bawl a kong lam ka dak khiat leh huchidan di kuamah aom hetkei a, miteng pot khin ta ahihman in aloh ngaihna omlou a langlang i mai’ nung nangawn a kimulou ahihchia ka chapal tuh mang ahita mai hi.

Hehtha lah suak sim, nuih lah za sim, zum lah huai sim, khevuak a pai khiat maimah ngai ahihchiang a tuike nuih veivui ngai maimah. Ka chapal luui te khat khong hileh zaw poilou hia i lei thak peentak sese, veivui. Huai kei a sese mang dah leh zaw khawng kachi a, adang te’ a mang lehle bang chituan di a diam ah. Guta pa/nu le huchi lawmlawm a deih bang hon ngetthoh leh a kei dia ka chi phaan-phaan a lah hon ngetthoh taktak lehle aki pe taktak na diam chihbel ka theikei. Aman le ka piakthoh khollouh di lam a theih ziakmah hinteh, hon ngetthoh lou in ana kilaak hiau a, a HIT fuh khop mai.

Thil himhim zaw ei tung ah ahong tung chiang a kitheisiam pan sek a, anuam-ahaksa ei tung a hong tung chiang in anopdan-ahaksatdan ki theipan lel hi. Pastor khat khami mahmah leh Pathian zat mi mahmah khat in mi sihna khawng ah hehnepna/khamuanna thu i geengeen sek na a, ei tung ah ahong tung hialleh athuak ahaksa law mahmah ka pawsiam kei achi hi. Huaiziak in kei a mang lou a midang’ a mang hilehle amau le paammaih sa thou saam zeel ding uh ahihchiang a, kei a amangsa peen mah amang a, midang te’ a amanglouh khah ahoih ahi peen mai ;).

Guta pa/nu kha chihdan a siam mahmah. Amah slipper luui neep-nawp khat honna nawtsiat vanglak inchin butdi bei a hon koih saamlou vanglak. Huchia amah nawtsiat’ peen bun a innlam zuan a ka pai laai in lamkim’ ah ka nu’n hon phone kha chet a ka hilh leh amah le a nuih za law saam zaw ahi ngei ding a, ahon nuui khe masa zawzeen a, nang’ sang a poimoh zaw a om a chihna eive ahon chih kawm in leithil te zaw se thei zeel, mang thei zeel mah hi. Lei thil tangtawn daih di bangmah a om kei, leithil te ziak maimai in ki sulungkham hetken ahon chih leh ahilawngut, hiaibang thu ka theihthak na dia Pathian in hiaibang incident hon tuaksak ahi di ka chi a, lesson khat learned beh hi a ka kitheihman in lehlamtak ah kakipak gu mahmah hi.

(02/09/10)

I Gam Paidan – Thukhotaang Ngaihdan Kupna

Zannitak ka lupdek pat leh ka lawmpa’n hon SMS a, ka simsuak mualmual a ka lupsan sukpah hi. Ahihhangin tua ka SMS ah ‘lawm hon pilvang in aw’ chihpeuh simkha a ka kitheihman in ka thoukhe thak a hoihtak in ka simsuak thak hi.
‘Lawm gam leh nam vai a na thugelh te net tungtawn in kana simkha zel hi’n ka lungsim a khoih thei mahmah hi. Himahleh gamsa in a khekhaap sihpih a; mihing in i kampau sihpih i hihman in hong pilvang in aw, deihsak luat man ahi’ chih teng hon SMS hi.

High School ka kailai ua ka History sinsakpa un pawlpi khawmpi na khat ah i gam kivaipuakdan etsakna tamlou toh pia a ka gen zangzang leh a zingnitak in tua na gen bang na chihna hiam? Huai na chih kua na chihna hiam? chi’n dotna hong lut zungzung a, tua nungsang tuh hichibang thugen’ ka zongsang nawn hetkei achih te bang ka ngaihtuah khe vungvung hi.

Hiai ka genna in heutute gensia dek kahi zenzen kei. Gam leh nam a ding a kipiakzohna te uh thupi kasa a; hoih leng kasa hi. Gim leh tawl khuallou in a mi leh sa te a ding in a hihtheih tawp ua pang in gamlei a humbit uhi. Innsung a zii leh ta, nu leh pa ngai ngoihngoih hinapi a gamlei itt vaang a akipaikna uh thupi kasa mahmah hi.

Himahleh mihing i hihman in ah hoihkim chih a om ngei kei hi. I hihkhelh te, i chin’ louhna te, i dikna te, i diklouhna te hon kawkmuhtu/hilhtu omlou in ei-leh-ei iki thei theikei hi. Liimlang neuchik ah iki en a, i maai (face) teng kia imu hi. A lianzaw deuh ah iki en a, i nunglam imu thei tuankei hi. I nunglam leh maailam ah liimlang lianpi koih a i hong ki-et chiang in i nunglam leng deihbang tak in i mu theipan hi. I ki etna liimlang pen a let semsem leh i kimu chiang semsem mahbang in; i hoihna-hoihlouna hon kawkmuhtu ding a tam semsem leh tuh i kitheichiang semsem ding a, i kibawl hoih thei semsem ding hi. Huchilou in zaw hoih leh dik i kisa kha den diing e!!

Ka lawmpa kei hon tawsawn gige tu, ka pukni a hong phong a, ka lungkhamni a hon hehnem, ka kipahni ahon kipahpihtu in hiaibang deihsak na thu hon geen pen a hon deihsakna alet na zahzah in ka khasiat na a lian hi. Ahihhang in mit a ka muh leh bil a ka zaak, thudik hi a ka theih tuh gum ngamlou ding zeen a meidawi ka hihlouhman in ka mi leh sa, ka gam leh nam hoihnang; khantouhnang hi a ka theih tuh ka gelh ding a, ka gelh tou zeel lai ding chih tuh ka hanchiamna ahi hi.

Kei ngaihdan in bel zaila awih siam te’n awi henla, a gamlei hoihna ding a simthu suutsiam te’n suut henla, a gamlei zuun te’n zuun in, mipi te’n zathuap leng Sianmang huaina in i gam paidan tua sang in a dan a omzaw khamoh kei ding hi.

Amah, i gam leh nam hoih ding deihna a thu le la manpha taktak tampi ana gelh kheta leh, amah thugelh hi a ka theihtaphot sim lou a ka taisan ngeilouh, Kimbawi’ Pa theihdan in ‘A hoih tuh hoih chih di, a hoihlou le hoihlou chih di, a dik lah dik, chih di, a dik lou lah diklou, chih di, huai hileh I gam paidan uh adan a om deuh diam???

(22/05/08)

HEHPIHNA KAW OM NA HIA!!!

Tu zingkal a ka thiltuah in ka lungsim ngaihtuahna hiai bangzah a luah di’n ka gingta kei. Nii suahlam ah hong suak a; tumlam ah tumkiik dan bangzel a ka hunte zangliam mai ding in ka kingaihsun hi. Hiai zingninou hong suak in bang hong suahpih a bang tumpih ding hiam chih ka ngaihtuah phaban kei himhim hi.

Ka hunzat ngeina dan in office kai di’n ka hong kisa a; laa (only God knows why ~ Kidrock) sa heuhheuh kawm in ka hong ki thrit khe threuhthreuh ta hi. Ka laasak pai fuh dek panpan chihleh blueline bus hatdeuh mai in hong kikhoh phei vutvut a; hong tailiam san mai ding kasakleh; ka ma a rickshawpu in a rickshaw hawllai tuh dawmlou hial in hong phut siatsak ta ek mawk hi. Kisuanglah mahmah a ngaihdam ngen a hihkhial kisa law ding kasakleh koilakah! ngaihdam nget naksang in tua rickshawpupa tuh haan’ in a haan’ khum zawmah lai uhi.

Rickshawpupa a hehsim mahmah alah apau ngamkei. Poisa a mangbang dahtak a aomlai inle engbawlna, enghouna, kouna nasatak a tuak zawmahlai hi. Kamhaat in a kitankhe zou kei ding chih a kitheihman in a pautam kei hi. Tua mun ah ka khawl hang in ka bawltheih omtuanlou ahihmanin ka paikhiaksan hi. Vaite le chu aw….ka chi lungsim hi.

Office ka tungta. Himahleh a vangkim in hiai ka thiltuah (incident) tuh ka lungsim mitkha ah ahong kilang zelzel hi. Vaigam ah kihehpihna tawm hina mahmah e ‘Kou kholam a tuh hichilou’ chi dia ka hong kisakleh ka siat-le-pha theihna in ahong phal himhim ta kei hi. Bangziak ahon phallou mawk ahia chi’n ka pianna Zogam lei; kilbang ka khanna tuh ka don’ kiimveel ta hi. Zogam chia kana minloh sung a khuate, munte, mualte, ami leh sate, ka theihphak na chiangchiang tuh ka mitkha ah ahong kilang dundun mai hi. Ka pianna Zogam lei ah sing-le-lou hing dipdip te (tu’n zaw a keu gawp ta), mundang a omlou asung a tungleng vasa chi tuamtuam thanghou-liandou, phualva, etc., bawltawm (artificial) hilou a ka gam in a pianpih (natural) nga-kiik (waterfall) leh gamsa chi tuamtuam te lou ngal ahoihna, a etlawmna gen ding ka thei kei mai mah hi.

Ka gam ah Zomi lia leh taangte lungkituak in a heikhawm uh ka chi ngam kei hi. Lemna-muanna a om nawn kei. Khat leh khat kigensiatna, kimelmaak bawlna ngen in a dimta hi. Guul in ka mei hon sik om leh aw tu (bite) nuam nang’ e! chi mah bang in I om geekgaak geuh uhi..

Ittna a kiam hiai-hiai ta. Genthei-liangvai, tasamte hehpihna a tawm mahmah ta. A neizou zou, apauzou zou tuh mipil leh mi' zah a suakta hi. A hau leh ahau ki mai-et in; a nei leh a nei mah koppih zii leh pasal dia ki-en in; a neilou daikilkal a mi tuh theihphak leh ngaihsakphak ahita kei hi.

Panpihna loan/langva kuahiam khat in tasam zaw deuhte a ding in hawm ta leh a chethei, a pauthei, a tactic zang siamsiam in ki laak hiau. Kihehpihna himhim om nawn lou.

A neilou nu/pa a loan/langva mutu ding pen in mulou chia a khasiat hang in bangmah a gen theikei, a gen ngam kei. Demna bawl ding in aneih-alam in a chin’ kei, a zuautheihna (chalak) in a daihkei. A neilou tuh panpih naksang in aneihsun natawm/muhding natawm laksak in a omta. Diktatna in vaihawmlou in sum leh paai in vai a hawm zawta hi.

Aw ittna koi ah om na hia?
Aw diktatna koi ah om na hia?
Aw hehpihna koi ah om na hiam?
Hiai bangmai di’n zaw ka hon phalkei ka pianna Zogam lei aw………..

(06/05/08)

INNGUA HAHLOU A GAMGUA HAH

Hiai Kammal/pau upa a lehna/genna thei nailou khangthakte tamtak om ding in ka ngaihsun hi. Hiai pau upa 'inngua hahlou a gamgua hah' in a gennop tak ahihleh mawltak a gen in innsung a kepding, donding, ngaihsak diingte ngaihsak lou a midangte ngaihsak zawk ahih chiang in hiai kammal/pau upa kizang sek hi.


I gam i nam i en a, bangmah lou leh mangthang ding a i omlai in i biak Pasian in hong panpih in a iitna hehpihna ziak in hiai chiang hong tunpih a, a thupi hi. Bangziak a hiai chiang tung i hiale? Gingtu tamtakten annngawl zen a Pathian a buanna ziak uleh salpha mihangsan tamtakte’n lubuk phal a aleisa uh hiven.

I pi leh pu te hunlai in khat leh khat kideihsak, kingaina, kipahtawi tuah in annkhing-tuibuk innsak-innkhang ana kikawmtuah uhi. Etsakna: sapi (sakei, vompi etc.) man bang a om chiang un a khozang un kipahpih in ann nekkhawmna a khozaang un bang a neisek uhi. Himahleh tu chiangchiang in hiai bang kideihsakna leh kipahtawina te’n kiam lam nawt mah bang in kilang hi. Thilhoih deih luatna in kuahiam khat in banghiam khat hon gelh/bawl khe taleh pahtawi nak sang in hichi zaw deuhleh, khachi zaw deuhleh chi’n a hoihna lam sang in a hoihlouhna lam gen (criticize) i hah bawl zaw mah uh abang hi (advice zaw kipiak luat di mah ahi, himahleh iki advice na te kha destructive hilou a constructive ahih ding ahi).

Artiste context ah gen zual ta le; i Zomi sung ah laa sa siam hi’n music siam (musician) hitaleh siam tak tak tampi i omta uhi. Namdang/gamdang toh teh in simmoh huai tuan hetlou uhi. Ahimah keidia music instrument, sound system, recording studio namdang/gamdangte a dan in a quality hoih zou kei mahleh ei mahmah (personal) i siamna, theihna ziak liauliau un music hi’n laa hitaleh nalh taktak siam taktak in tumkhiat leh sakkhiat in a om hi. Eimi artiste/musician siam taktak tampi a omlai in namdang/gamdang a naipen a gen in i unau Mizo te bang i ngaisang in siam i sa mahmah uhi. Bang ziak? A siam mah ve ua le music instrument, recording studio hoih pipi nei uh, sound system (voice effect, sound effect, etc.) mixture a hoih tak a filter a a khum uh hisamsam ven.

Siam mah uh e, nalh mah e, ngaihsang tak mah hi, himahleh amaute i ngaihsang luat lai in eimi artiste-te mangngilh kha i hi kha duam; ahihkeh i ngaihsang di bang tak a ngaisang zoulou i hi kha duam chih kivel phat kul hi. Namdang te i zalbawl luat ziak hiam in ei tualsung a te’n a siamna zah uh leh a theihna zah uh a lakkhiak (show) ngamlouh ding uh lauhuai hi. Namdang laa sa siamte siam sa a, pahtawi a, thupi tak a ana vaidawn a,i kipahpih lai un ei a te’n a gal ah kingaisetak mai in hong na gal-et vengveng khak ding uh lau huai mahmah hi.

Namdang/gamdangte siam i sak a i pahtawina zahzah in ei tualsung Zogam a te le ngaisang in; i pahtawina zahzah in pahtawi le tua a siamna saang mah ua thupi zaw a le hong lakkhe (show) theilai ding uh ahihmeel kuan a thei a..

(P.S. hiai article in kuamah kawktuam/gentuam a nei kei, phattuamna neuchik a omkhak leh chi deihman a gelh ahi zaw. Kua hiam khat ngaihdan lou a omleh ngaisiam ka hon ngen hi.)

(05/04/08)

GIVE THANKS!!

Laigelh mi hikei mah leng, ka lungsim ah ahong let luat man in ka hon gelh khia hi.  Lungsim a dimleet kam in a gen khia chih mah bang in.

Pathian kiang ah kipahthu gen di ngaihsak lou in a nget lam kia i chiing ua, pathian tung ah lungkim naak saang in i vuui zomah lai uhi. Ka thil tuah tungtawn a ka theih thak 'Pathian hon kep dan leh amah kiang ah kipahthu gen' gige ding ahih dan tam lou gelh khe himhim ding chia hong kisa ka hi.

November 1, 2007 (Thursday) ni ka U'n a sepna mun lam zuan a ahon paisan ni ding ahi a, Zomi te hih ngeina dan in nopni dahni a kipahpih, kidahpih etsak na dia, gan hiam gou a I neekkhawm sek dan un, ngaihnat latsak na in saa nek khawm a hih deuh zaihzaih ding ka chi uhi.

Saa teng bawl khin ta, huan ding a ka kisak laitak un vangsiat huai tak in sathau sa in ka U khut hong buak kha thahah hi.  A khut pek sung teng buakkha ahih man in Damdawi Inn lam manoh in kintak in ka tai tou veng2 uhi.  Vangsia kisa takmai in Pathian kiang ah bangdiing a hiai bang ka tung ah hong tungsak na hia, ka U khualzin ding kipaak tak a laikuang sawkkhawm a, hoihtak a ki khakkhiak ka ut-ut maizen toh chi’n khasiat na a dim in Toupa tuh ka nuaksan hi.

Damdawi Inn ah 'Burns Casualty' ah ka va luut tak un, nupi khat meikang (approx. 98% burn) kava tuakkha uhi, (a pasal te khong in dowry ziak khawng a lungkimlou a haal uh hi ngei ding in ka lamen hi).  Naa sa in a kikou zuazua a lah bangmah a ahih theituan kei, a pumpi in a mai chih louh a san hethut mai hi.  Huai ka muh tak in ka lungsim hong kikheng lamdang in, aw Toupa hampha hina maizen ing e; hiai ka U khutpek sung neuchik a hih khaak leng vangsia kisa a na tung ah vuui zawmah lai, hiai minu thuak zah kimkhat leeng hilou a, ka U khut pek sung neuchik a meikang bawn vaangsia kisa ka hih leh hiai minu thuak bang ka tung ah hongtung sak hilechin haksa hina tel in chia chi-in vaangpha ka hih lam tak theikhia in Pathian kiang ah kipahthu ka gen hi.

Toupa’n amah muang mite a taisan louh dan, amah a muanna/ginna neih ahoih dan te muthak in ngaihdam ngen in kipahthu Toupa kiang ah ka gen hi.  Huchia hampha kisa tak a Damdawi Inn ah ka om lai in ka lungsim ah

Lungkham dahna te ka tuah chiang a
Dah mahmah a ka omlai in
Ka ngaihtuah in kakipak hi
Toupa non khotuah ziak

Toupa nang non khotuah
Toupa nang non khotuah
Na kiang ah banghiam ka lauh ding
Toupa nang non khotuah


Hiai laa hong ging in awl chik2 a sa hiau hiau in, doctor in dressing a neih zoh in innlam kipaaktak in ka tai kiik vengveng ta uhi.

(07/11/07)